بۇ تېما irpan ئىسىملىك توردىشىمىز تەرىپىدىن ئىزدىنىش مۇنبىرىگە يوللانغان بولۇپ، GPS بىلىملىرى ئەقلىي يانفون ساھەسىگە زىچ مۇناسىۋەتلىك بولغانلىقى ئۈچۈن پايدىلىنىش قىممىتى زور دەپ قارىلىپ (شۇ پېتى)كۆچۈرۈپ كېلىندى.
بۇ تېما www.uyghurdev.net تور بېتىدىن يۆتكەپ كېلىندى ،ئەسلى ئاپتۇرى يۆتكەپ كېلىشىنى خالىمىسا باشقۇرغۇچىلار ئۆچۇرۋەتسە بۇلىدۇ.
سۇلماس ئېلىكتىرون پەن – تېخنىكا چەكلىك شىركىتىدىن نۇرمەمەتجان
يەرشارى ئورۇن بەلگىلەش سىستىمىسى(Global Positioning System – GPS) بولسا ئامىركا 20-ئەسىرنىڭ 70-يىللىرىدىن باشلاپ تەتقىق قىلىشقا باشلىغان، 20يىل تەتقىق قىلىنىپ ۋە 200مىرلىياد ئامىركا دوللىرى سەرىپ قىلىنىپ 1994-يىلى بارلىققا كەلگەن سۈنئى ھەمرا ئورۇن بىكىتىش سىستىمېسىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ سېستىما قۇرۇقلۇق، دېڭىز، بوشلۇق تولۇق قاپلانغان ئورۇن بېكىتىش رولىغا ئىگە. يېقىنقى 10يىلدىن بۇيان دۆلىتىمىزنىڭ ئۆلچەش تارماقلىرى مەزكۇر تېخنىكىنى يەر ئۆلچەش ، قۇرلۇش ئۆلچەش ، بوشلۇقتا سۆرەتكە ئېلىش ، يەر پوستىنىڭ يوتكىلىشىنى كۆزىتىش ، قۇرلۇشلارنىڭ ئۆزگىرىشىنى كۆزىتىش، ۋە بايلىقلارنى تەكشۇرۇش قاتارلىق ساھالەرگە ئىشلىتىپ، ئولچەش ساھەسىدە بىر مەيدان چوڭقۇر تېخنىكىلىق ئىنقىلاپ قوزغىدى.
يەرشارى ئورۇن بەلگىلەش سىستىمىسى(Global Positioning System – GPS) ئامىركىنىڭ 2-ئەۋلاد سۇنئىي ھەمراھ يولباشلاش سېستىمىسى. بۇ سېستىما تىرانزىت ھەمراھىنىڭ ئاساسىدا بارلىققا كەلگەن. ئۇ تىرانزىت سېستىمىسنىڭ مۇۋاپىقىيەت تەجىربىلىرىنى قوبۇل قىلغان. ئۇ تىرانزىت سېستىمىسىغا ئوخشاش، يەرشارى ئورۇن بەلگىلەش سىستىمىسى، بوشلۇق قىسمى ، يەر يۈزىدىن كۆزىتىش ۋە ئابونتلار قوبۇل قىلىش ئۈسكىنىسى قاتارلىق 3قىسىمدىن تەركىپ تاپقان.
ھازىرقى لايىھەدە يەرشارى ئورۇن بەلگىلەش سىستىمىسىنىڭ، بوشلۇق قىسىمى ئېگىزلىگى 20000مىڭ مېتىر ئىگىزلىكتىكى 24 دانە سۈنئىي ھەمراھتىن تەشكىل تاپقان. 24+3 دانە سۈنئىي ھەمراھ يۇمۇلاق ئوربىتىدا ئايلىنىدۇ. بىر قېتىم ئايلىنىش ۋاقتى تەخمىنەن 11سائەت 58 مىنۇت، بۇلار ئايرىم-ئايرىم ھالدا 6 ئوربىتا يولىغا بۆلۇنگەن(ھەر بىرسىدە 4 دانىدىن سۈنئى ھەمراھ بار)، ئوربىتىنىڭ كۆرۇش بۇلۇڭى 55 گىرادۇس. سۈنئىي ھەمراھلارنىڭ سىگىنال تارقىتىش دائىرىسى يەر شارىنىڭ ھەممە يىرىنى قاپلىغان، ھەرقانداق ۋاقىتتا 4 تىن يۇقىرى سۇنئىي ھەمراھنىڭ سىگىنالىنى قۇبۇل قىلىشقا بولىدۇ ۋە ئېنقلىغى يۇقرى بولغان گىئومىتىريىلىك رەسىمگە ئىرىشكىلى بولىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن ھەرۋاقىت، ھەرجايدا يولباشلاش ئۈنۈمىگە ئىرىشكىلى بولىدۇ. يەر ئۈستى كۆزىتىش بۆلىكى ئۆز ئىچىدىن 4 بۆلەككە بولۇنگەن. كىرگىزۇش پونكىتى ۋە ئاساسىي باش پونكىتغا بۆلىنىدۇ. كۆزىتىش پونكىتىدە GPSئابونتلار قوبۇل قىلغۇچ. ئاتوملۇق سائەت، يەرلىكنىڭ ھاۋارايى مەلۇماتلىرىنى يىغىدىغان سېزور قاتارلىقلارنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. كۆزۇتىش پونكىتىنىڭ ئاساسلىق ۋەزىپىسى سۇنئىي ھەمراھ ئەۋەتكەن ئۇچۇرلارنى قوبۇل قىلىپ ئاساسىي پونكىتغا يوللاپ بېرىش. ئاساسىي پونكىت ھاۋا ئارمىيىسىنىڭ بازىسىغا ئورۇنلاشتۇرلدۇ. ئۇ يەر ئۇستى كۆزىتىش بۆلىكىنى ھەرۋاقىت نازارەت قىلىپ تۇرىدۇ. ئاساسلىق پونكىتنىڭ ۋەزىپىسى ھەرقايسى كۆزىتىش نۇقتىلىرى قوبۇل قىلغان GPS سانلىق ئۇچۇرلىرىنى يىغىش. بۇ سانلىق ئۇچۇرلاردىن پايدىلىنىپ ھەر بىر GPS سۇنئىي ھەمراھيىنىڭ ئوربىتىسى ۋە سۇنئىي ھەمراھ سائىتىنى توغۇرلايدۇ. كىرگۇزۇش پونكىتىمۇ ھاۋا ئارمىيىسنىڭ بازىسىغا ئورۇنلاشتۇرۇلدۇ. ئۇنىڭ ئاساسلىق ۋەزىپىسى- ھەربىر سۇنئىي ھەمراھ قوزغۇلۇپ بوشلۇققا چىققىچە بولغان ۋاقىتتا يولباشلاش ئۇچۇرلىرىنى ۋە ئاساسىي پونكىتتىن چىققان بۇيرۇقلارنى سۇنئىي ھەمراھغا كىرگۇزۇش، ھەربىر GPS سۇنئىي ھەمراھىغا بۇنداق كىرگۇزۇش كۇندە بىر قېتىم ئېلېپ بېرىلىدۇ. ھەم سۇنئىي ھەمراھ كىرگۇزۇش پونكىتىنىڭ دائىرسىدىن ئايرىلىشتىن بۇرۇن بىر قېتىم كىرگۇزۇلىدۇ.